در CNC چوب هنگام برنامهنویسی حرکت محورها باید مشخص شود فرمانهای حرکت بر اساس چه مبنایی به دستگاه داده میشوند. دو روش رایج این کار عبارتاند از:
- سیستم نموی (Incremental / G91)
- سیستم مطلق (Absolute / G90)
1) سیستم نموی (Incremental)
در سیستم نموی، نقطه مرجع دستور بعدی، آخرین نقطهای است که عملیات در حال اجرا به آن رسیده. به این معنی که هر بخش از اطلاعات ابعادی، به صورت مقدار تغییر نسبت به موقعیت قبلی به ماشین منتقل میشود.
مثال
اگر قرار باشد روی قطعه پنج سوراخ ایجاد شود، فواصل هر سوراخ از نقطه صفر در نقشه مشخص است. برای سوراخکاری با حرکت نموی، مختصات محور X را میتوان به صورت مراحل متوالی وارد کرد، مثلاً برای نقاط ۱ تا ۵ به ترتیب:
- x+500
- x+200
- x+600
- x-300
- x-700
(و سپس مقادیر مشابه برای سایر محورها)
✅ نکته مهم: در سیستم نموی، هم روش برنامهنویسی و هم وسایل پسخور (Feedback/Readout) باید با رویکرد نموی (Incremental) سازگار باشند.
2) سیستم مطلق (Absolute)
در سیستم مطلق، همه حرکتها بر مبنای یک نقطه مرجع ثابت انجام میشود. این نقطه به عنوان مبدا (نقطه صفر) در نظر گرفته میشود و فرمانهای حرکتی به شکل فاصله مطلق از نقطه صفر بیان میشوند.
نقطه صفر میتواند:
- یک نقطه خارج از قطعه کار باشد،
- یا یک گوشه از قطعه،
- یا حتی در صورت استفاده از فیکسچر، یک نقطه مشخص روی فیکسچر تعیین شود.
نقطه صفر شناور (Floating Zero)
در برخی تنظیمات، نقطه صفر میتواند «شناور» باشد؛ یعنی کاربر میتواند در محدوده میز دستگاه، هر نقطهای که مناسب است را به عنوان صفر انتخاب کند. این قابلیت باعث میشود فیکسچر بتواند در جای بهینهتری از میز قرار گیرد.
مثال
برای سوراخکاری مطلق، مختصات محور X برای نقاط ۱ تا ۵ میتواند به صورت زیر وارد شود:
- x+500
- x+700
- x+1300
- x+1000
- x+300
و در نهایت x=0 به عنوان مبدا تعریف میشود.
تقسیمبندی سیستمهای مطلق
سیستمهای مطلق به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
-
سیستم مطلق خالص (Pure Absolute)
- هم برنامهنویسی و هم سیگنالهای پسخور به یک نقطه مرجع مشترک اشاره میکنند.
- معمولاً به دلیل هزینه بالای وسایل پسخور مطلق (مثلاً انکدر دیجیتال چند کاناله) کمتر استفاده میشود.
-
سیستم با برنامهنویسی مطلق (Absolute Programming with Incremental Feedback)
- پسخور و وسایل اندازهگیری مثل انکدرها به صورت نموی عمل میکنند،
- اما برنامهنویسی قطعه کار بر اساس سیستم مطلق انجام میشود.
مزایای سیستم مطلق نسبت به نموی
یکی از مزیتهای مهم سیستم مطلق این است که در زمانهایی که عملیات متوقف میشود (مثلاً به خاطر شکستن ابزار یا چک کردن یک پارامتر):
- در سیستم مطلق، دستگاه میتواند بهراحتی و با دقت به همان محل توقف برگشته و عملیات را از همان نقطه ادامه دهد.
- اما در سیستم نموی، چون مبناها بر اساس تغییرات پیوسته تعریف شدهاند، کاربر باید دستگاه را دقیقاً به همان موقعیت قبلی برگرداند که ممکن نیست یا بسیار سخت است؛ بنابراین گاهی مجبور میشوند برنامه از ابتدا اجرا شود که زمان تولید را افزایش میدهد.
مزایای سیستم نموی نسبت به مطلق
در مقابل، سیستم نموی در برخی موارد مزیتهای خاص خود را دارد؛ مانند:
- چک کردن آسانتر مسیر،
- اطمینان بیشتر از صحت برنامه،
- اجرای راحتتر عملیاتی مثل Mirror در اشکال متقارن.
جمعبندی
بسیاری از CNCهای پیشرفته هر دو روش برنامهنویسی را پشتیبانی میکنند:
- مطلق: G90
- نموی: G91
به این ترتیب کاربر میتواند بر اساس نوع کار، مزیتهای هر دو روش را بهکار بگیرد.
بدون دیدگاه