آلودگی صوتی در کارگاههای CNC چوب یکی از آزاردهندهترین عوامل است که بهطور مستقیم بر کیفیت و کمیت تولید و همچنین سلامت شنوایی پرسنل اثر میگذارد.
مقاله حاضر در «تصاماشین» یک راهنمای عملی برای کاهش صدای دستگاههای CNC است و به وظایف اپراتور و کاربر در قبال دستگاهها میپردازد.
فهرست محتوا
- 1 1) وظایف کاربران در قبال دستگاه CNC (مسئولیت ایمنی)
- 2 2) فنون متداول کنترل صدای CNC (استانداردهای حداقلی برای دستگاههای جدید)
- 3 3) کنترل سروصدا در دستگاههای قدیمیتر
- 4 4) بررسی موردی (نمونه کاربردی)
- 5 5) کاهش سروصدا هنگام کار CNC چوب (ارتعاش و سازه)
- 6 6) حصارکشی و محافظت از اپراتور
- 7 7) بررسی موردی: کاهش صدا با پوشش محیطی (PVC)
- 8 8) کاهش زمان حضور در مناطق پرصدا
- 9 9) مدیریت ابزار و متد کار برای کاهش صدای تولیدی
- 10 10) نگهداری و بازرسی دورهای (نقش مستقیم در صدا)
1) وظایف کاربران در قبال دستگاه CNC (مسئولیت ایمنی)
طبق آییننامهها و مقررات کار درباره سروصدا، کارفرمایان موظفاند برای دستگاههای پرسروصدا از وسایل کنترل سروصدا استفاده کنند تا خطر آسیب دیدگی کارگران تا حد ممکن کاهش یابد.
اگر هر کارگر روزانه در معرض سروصدایی بیش از ۹۰ دسیبل (A) قرار گیرد، باید اقدامات جدی برای کاهش ریسک آسیب شنوایی انجام شود.
بنابراین مشاغل استفادهکننده از دستگاههای CNC باید:
- نظارت و اجرای مقررات مهندسی را جدی بگیرند،
- و هر اقدام معقول و عملی را در محیط اجرا کنند.
2) فنون متداول کنترل صدای CNC (استانداردهای حداقلی برای دستگاههای جدید)
انتظار میرود CNCهای جدید حداقل قابلیتهای زیر را برای کنترل سروصدا داشته باشند:
- نیروی مناسب برای عملکرد مطلوب (نه بیشتر از نیاز)
- انتخاب میزکار مناسبتر؛ معمولاً میز شانهای از میزهای سخت/صَلب آرامتر و کمصداتر است.
- استفاده از میزها و سطوح مجهز به منتقلکننده/بالشتک نایلونی (در مقایسه با میزهای کروی مرسوم)
- طراحی صندوقها و نقالهها به شکل شیبدار و ناودانی تا ارتفاع سقوط قطعات کاهش یابد.
- محصور و محصورسازی نواحی پرصدا اطراف پانچ/چرخ و فلک و نقاط درگیری ابزار.
- استفاده از گیرهها و مهارکنندههای غیر فلزی مثل لاستیک سخت یا کائوچوی مصنوعی.
- نصب پانلهای عایق و میراکننده برای کاهش بازتاب امواج صوتی.
- استفاده از پایههای ضدارتعاش برای جلوگیری از انتقال لرزش به سازه.
3) کنترل سروصدا در دستگاههای قدیمیتر
بسیاری از راهکارهای بالا فقط برای دستگاههای جدید نیستند و روی ماشینهای قدیمیتر هم قابل اجرا هستند؛ مثلاً:
- استفاده از صندوقها و نقالهها با طراحی درست
- تنظیم محل جمعآوری قطعات برای کاهش ارتفاع سقوط
- پوششدهی مسیر انتقال قطعه (برای کاهش ضربه و ارتعاش)
4) بررسی موردی (نمونه کاربردی)
در یکی از نمونهها، برای انتقال قطعه از یک ماشین ابزار، از یک کانال فلزی استفاده شده بود. با چسباندن یک لایه لاستیک مقاوم به سایش به ضخامت ۵ میلیمتر روی سطوح داخلی کانال، شدت صوت تا حدود ۱۵ دسیبل کاهش یافته است.
همچنین این کار باعث کاهش آسیب به قطعات و کانال نیز شده است.
5) کاهش سروصدا هنگام کار CNC چوب (ارتعاش و سازه)
پایههای ضدارتعاش
دستگاههای CNC میتوانند روی پایههای ضدارتعاش و میراکننده لرزه (مثلاً لایههای لاستیکی ضخیم) نصب شوند؛ این کار:
- انتقال صدا از سازه به محیط را کم میکند،
- و عمر دستگاه را افزایش میدهد.
بررسی موردی (پوشش میراکننده)
در یک پرس پانچ پرسرعت با شدت حدود ۱۰۱ دسیبل، با قراردادن لایههای کامپوزیتی ۶ میلیمتری بین چهارچوب پرس و پایههای مهارکننده، و همچنین استفاده از ورق مبراکننده خودچسب روی سطوح فلزی دستگاه، کاهش شدت صوتی حدود ۹ دسیبل حاصل شد.
همچنین میتوان با جایگزینی میزهای شانهای یا میزهای با متریال مناسب (به جای میزهای کروی معمول) تا حدی شدت صدا را کمتر کرد. این تغییرات معمولاً همزمان به کاهش آسیب قطعات کمک میکند.
6) حصارکشی و محافظت از اپراتور
استفاده از موانع صوتی، حصارهای صوتی و محافظهای شنوایی فردی باید در برنامه ایمنی لحاظ شود.
نکته مهم این است که حصارها باید قابل تنظیم و دارای دسترسی لازم باشند تا در زمان نیاز، تعمیر/تنظیم دستگاه مختل نشود.
7) بررسی موردی: کاهش صدا با پوشش محیطی (PVC)
در یک نمونه دیگر، با نصب یک نوار محافظ PVC در اطراف یک پرس پانچ اتوماتیک (به شرط دسترسی آسان در مواقع لازم)، شدت صوت تا حدود ۱۰ دسیبل کاهش یافته است.
8) کاهش زمان حضور در مناطق پرصدا
اپراتورها باید زمان حضور خود را در ناحیهای که بالاترین شدت صوت را دارد تا حد ممکن کاهش دهند.
این نواحی باید به وضوح مشخص (علامتگذاریشده) باشند تا اپراتور بتواند از تردد بیمورد در آن محدوده جلوگیری کند.
9) مدیریت ابزار و متد کار برای کاهش صدای تولیدی
- استفاده از ابزارهای با ابعاد کمتر (در صورت امکان و مطابق فرآیند) معمولاً سطح بیحفاظتی را کم میکند و میتواند سروصدا را کاهش دهد.
- بهعنوان مثال، تعویض یک ابزار بزرگتر با ابزار کوچکتر میتواند شدت صدا تا حدود ۵ دسیبل کاهش دهد (در صورت اینکه فرآیند و کیفیت کار تحت تأثیر قرار نگیرد).
- این نوع تغییرات ممکن است باعث افزایش زمان برگشت یا تعداد ضربهها شود؛ بنابراین باید بین کاهش صدا و بهرهوری تعادل برقرار شود.
متدهای ابزارپردازی آرام
بهینهسازی زاویه/پارامترهای ابزار میتواند ارتعاش را کم کند و در نتیجه صدا نیز کاهش پیدا کند (مثلاً کاهش ارتعاش رینگهای میراکننده یا قطعات درگیر).
10) نگهداری و بازرسی دورهای (نقش مستقیم در صدا)
برای کنترل صدای پایدار، بازرسی منظم ضروری است؛ از جمله:
- بررسی پوششها و بدنههایی که با آسترهای صوتی پوشانده شدهاند
- تعویض قطعات در صورت سایش یا آسیب
- جلوگیری از باز شدن و افزایش درزها و شکافها بین پانلهای دستگاه
(حتی یک شکاف کوچک در ناحیه محصور شده میتواند خروج صدا را زیاد کند) - چککردن مرتب پایههای ضدارتعاش
- هنگام جابجایی دستگاه، اطمینان از نصب صحیح و تراز بودن پایهها
جمعبندی
کاهش صدای CNC چوب فقط با «خرید دستگاه کمصدا» انجام نمیشود؛ بلکه ترکیبی از موارد زیر است:
- طراحی مناسب سازه و مسیر انتقال قطعه،
- عایقکاری و میراکنندهها،
- حصارکشی و محافظت از اپراتور،
- مدیریت ابزار و روش کار،
- و نگهداری دورهای.
در کانال تراشه صنعت آغاج به ما بپیوندید
بدون دیدگاه